Veelgestelde Vragen
Alles wat je moet weten over het kweken van stekjes. Van beginner tot expert!
🌱 Basis van stekken
Een stekje is een afgesneden deel van een plant - meestal een stengel met één of meer bladeren en een groeipunt (node). Dit stukje plant kan wortels maken en uitgroeien tot een nieuwe, zelfstandige plant. Het is een vorm van vegetatieve vermeerdering, wat betekent dat de nieuwe plant genetisch identiek is aan de moederplant.
De makkelijkste planten om mee te beginnen zijn: Pothos (bijna onverwoestbaar), Tradescantia (wortelt binnen een week), Pilea (maakt zelf babystekjes), Monstera (grote wortels, makkelijk te zien), en Philodendron (zeer vergevingsgezind). Deze planten wortelen snel en kunnen tegen een stootje als je een foutje maakt.
Let op de volgende punten: het stekje moet minimaal één gezond blad hebben, er moet een node (groeipunt) aanwezig zijn waar wortels uit kunnen groeien, de snijrand moet schoon en niet rot zijn, en bij voorkeur heeft het stekje al een luchtwortel. Vermijd stekjes met gele bladeren, bruine vlekken of een slappe stengel.
Een node is het verdikkde punt op de stengel waar bladeren, luchtwortels of nieuwe takken uit groeien. Dit is essentieel voor het stekken: zonder node kan een stekje geen wortels maken! Je herkent een node aan een kleine verdikking, een ring rond de stengel, of de plek waar een blad aan de stengel zit. Zorg dat je stekje altijd minimaal één node heeft.
💧 Water en voeding
Ja, in Nederland is kraanwater prima te gebruiken! Ons kraanwater bevat weinig chloor en kalk. Tip: laat het water een uurtje staan zodat het op kamertemperatuur komt - koud water kan een shock geven. Voor gevoelige planten kun je regenwater of gefilterd water gebruiken, maar voor de meeste stekjes is gewoon kraanwater perfect.
Ververs het water elke 3-4 dagen, of eerder als het troebel wordt. Vers water bevat meer zuurstof, wat essentieel is voor wortelgroei. Bacteriën en algen kunnen zich snel vermenigvuldigen in stilstaand water en je stekje laten rotten. Bij warm weer of in de zomer kun je beter elke 2-3 dagen verversen.
In het begin niet! Stekjes hebben genoeg energie opgeslagen in hun blad en stengel om wortels te maken. Te veel voeding kan zelfs schadelijk zijn en wortelgroei remmen. Pas als je stekje goede wortels heeft (5+ cm) en je het nog even op water wilt houden, kun je een heel klein beetje vloeibare plantenvoeding toevoegen (1/4 van de normale dosering).
Vul het glaasje zo dat de node(s) onder water staan, maar de bladeren er net boven blijven. Meestal is 3-5 cm water genoeg. Bladeren die in het water hangen gaan rotten! Gebruik een smal glaasje of vaasje zodat het stekje rechtop blijft staan. Een doorzichtig glas is handig zodat je de wortelgroei kunt volgen.
☀️ Licht en temperatuur
Stekjes hebben helder, indirect licht nodig. Plaats ze bij een raam op het noorden of oosten, of een meter van een raam op het zuiden. Direct zonlicht is te fel en kan bladverbranding veroorzaken. Het stekje heeft licht nodig voor fotosynthese om energie te maken voor wortelgroei, maar zonder wortels kan het niet genoeg water opnemen om intense zon te overleven.
De ideale temperatuur ligt tussen 18-24°C. Dit is normale kamertemperatuur, dus perfect! Warmte stimuleert wortelgroei - daarom wortelen stekjes in de lente en zomer sneller dan in de winter. Vermijd koude tocht (bij ramen of deuren) en plaats stekjes niet boven een radiator. Een verwarmingsmat kan helpen in de winter.
Ja! Een hogere luchtvochtigheid (60-80%) helpt stekjes om minder vocht te verliezen via hun bladeren. Dit is vooral belangrijk voor tropische planten. Je kunt de luchtvochtigheid verhogen door: stekjes te groeperen, een plastic zakje over het stekje te doen (mini-kas effect), of een luchtbevochtiger te gebruiken. In de winter, als de verwarming aan staat, is de lucht extra droog - let dan extra op!
🌿 Wortelen en oppotten
Dit varieert per plant: Tradescantia kan al binnen 5-7 dagen wortels hebben, Pothos en Philodendron meestal 2-3 weken, Monstera 3-4 weken, en moeilijkere planten zoals Ficus wel 6-8 weken. Geduld is key! Factoren die de snelheid beïnvloeden zijn: temperatuur, licht, seizoen, en of het stekje al een luchtwortel had.
Wacht tot de wortels minimaal 5-10 cm lang zijn en er meerdere wortels zijn. Liever te lang wachten dan te vroeg oppotten! Waterwortels zijn anders dan aardewortels, dus je stekje heeft tijd nodig om zich aan te passen. Pot op in luchtige, goed doorlatende potgrond en houd de aarde de eerste weken extra vochtig zodat de wortels kunnen wennen.
Gebruik luchtige, goed doorlatende potgrond. Mix standaard potgrond met perliet (30%) voor extra drainage. Voor aroids (Monstera, Philodendron) kun je ook orchideeënbast en sphagnum mos toevoegen. Vermijd zware, kleiige grond die te lang nat blijft - dit veroorzaakt wortelrot. Zorg altijd voor een pot met drainagegaten!
Ja, dat kan bij veel planten! Direct in aarde stekken heeft als voordeel dat er geen overgang van water naar aarde nodig is. Houd de grond vochtig (niet nat) en creëer hoge luchtvochtigheid met een plastic zakje of stolp. Sphagnum mos is een populair alternatief: het houdt vocht vast maar is luchtig genoeg om rot te voorkomen. Water stekken is wel makkelijker om de wortelgroei te monitoren.
🔧 Problemen oplossen
Gele bladeren kunnen meerdere oorzaken hebben: te veel direct zonlicht (verplaats naar indirect licht), oud water (ververs direct), te koud (verplaats naar warmere plek), of het blad staat in het water (alleen de stengel/node moet onder water). Een enkel vergelend blad is soms normaal - de plant trekt energie uit het oude blad voor wortelgroei. Maak je pas zorgen als meerdere bladeren geel worden.
Dit is stengelrot en je moet snel handelen! Haal het stekje uit het water en snijd het rotte deel weg met een schoon, scherp mes tot je gezond, stevig weefsel ziet. Laat de snijwond een paar uur drogen. Zet het stekje in vers, schoon water in een schoon glaasje. Voeg eventueel een klein beetje waterstofperoxide toe (1 theelepel per glas) om bacteriën te doden. Ververs nu vaker!
Check deze punten: Heeft het stekje een node? (essentieel!). Staat de node onder water? Is er genoeg warmte? (te koud = trage groei). Krijgt het genoeg licht? (maar geen direct zonlicht). Ververs je het water regelmatig? Sommige planten zijn gewoon langzaam - geef het 6-8 weken voordat je opgeeft. Je kunt ook stekpoeder of wilgenwater proberen om wortelgroei te stimuleren.
Een beetje algen is niet direct schadelijk, maar het is een teken dat je het water vaker moet verversen. Algen concurreren met je stekje om zuurstof en voedingsstoffen. Tips om algen te voorkomen: gebruik een ondoorzichtig of donker glaasje (algen hebben licht nodig), ververs water vaker, en houd het glaasje uit direct zonlicht. Maak het glaasje grondig schoon voordat je vers water toevoegt.
Dit is normaal! Je stekje moet wennen aan aarde. Waterwortels zijn anders dan aardewortels en moeten zich aanpassen. Houd de grond de eerste 2-3 weken goed vochtig (niet doorweekt). Verhoog de luchtvochtigheid met een plastic zakje over de plant. Zet het niet in direct zonlicht. De meeste stekjes herstellen binnen 1-2 weken. Was de overgang te abrupt? Je kunt ook geleidelijk overgaan door steeds een beetje aarde aan het water toe te voegen.