Stekken is de meest toegankelijke manier om je plantencollectie uit te breiden. Met een beetje geduld en de juiste technieken kun je van één plant tientallen nieuwe planten maken. In deze gids leer je alles wat je moet weten om succesvol te stekken - of je nu een beginner bent of je skills wilt verbeteren.
1 Wat is stekken?
Stekken is een vorm van vegetatieve vermeerdering: je maakt een nieuwe plant door een deel van een bestaande plant af te snijden en dit te laten wortelen. De nieuwe plant is genetisch identiek aan de moederplant - een kloon dus!
Dit verschilt van het zaaien van zaden, waarbij je een nieuwe plant met unieke eigenschappen krijgt. Bij stekken weet je precies wat je krijgt: dezelfde bladkleur, hetzelfde groeipatroon, dezelfde eigenschappen.
🌱 Waarom stekken?
- ✓ Gratis planten - Vermeerder je favoriete planten zonder kosten
- ✓ Behoud eigenschappen - Variegatie en bijzondere kenmerken blijven behouden
- ✓ Sneller dan zaden - Een stek groeit sneller uit dan een zaailing
- ✓ Leuk cadeau - Deel je planten met vrienden en familie
2 Benodigdheden
Je hebt niet veel nodig om te beginnen met stekken. Dit zijn de essentiële en optionele materialen:
✅ Essentieel
- Scherp mes of snoeischaar - Schone sneden zijn cruciaal
- Glas of vaasje - Doorzichtig om wortels te zien
- Schoon water - Kraanwater op kamertemperatuur
- Lichte plek - Indirect zonlicht
💡 Optioneel (handig)
- Stekpoeder - Stimuleert wortelgroei
- Sphagnum mos - Alternatief voor water
- Perliet - Voor luchtige potgrond
- Mini-kasje - Verhoogt luchtvochtigheid
- Verwarmingsmat - Voor snellere groei
💡 Tip: Reinig je snijgereedschap altijd met alcohol voordat je gaat stekken. Dit voorkomt infecties en ziektes.
3 Soorten stekken
Er zijn verschillende manieren om stekken te nemen, afhankelijk van de plant:
🌿 Stengelstekken
De meest voorkomende methode. Je snijdt een stuk stengel met minimaal één node (groeipunt) en één of meer bladeren.
Geschikt voor: Monstera, Philodendron, Pothos, Tradescantia, Hoya
🍃 Bladstekken
Een heel blad (soms met steel) wordt gebruikt om een nieuwe plant te kweken. Het blad maakt wortels en uiteindelijk een nieuwe plantje.
Geschikt voor: Begonia, Sansevieria, Peperomia, Succulenten
👶 Scheuten / Pups
Sommige planten maken zelf baby-plantjes aan de basis. Deze kun je voorzichtig losmaken en apart oppotten.
Geschikt voor: Pilea, Aloë, Agave, Bromelia, Calathea
🔗 Uitlopers / Stolonen
Lange ranken met mini-plantjes die de plant zelf maakt. Knip ze af zodra ze wortels hebben.
Geschikt voor: Chlorophytum (graslelie), Saxifraga, Aardbeien
4 Stap-voor-stap: Stengelstek nemen
Volg deze stappen voor een perfecte stengelstek (de meest gebruikte methode):
Kies de juiste stengel
Selecteer een gezonde stengel met minimaal 2-3 bladeren. Vermijd stengels die beschadigd, ziek of heel oud zijn. Een stengel met een luchtwortel is een bonus!
Vind de node
Zoek het verdikkde punt op de stengel waar bladeren uitkomen. Dit is de node - hier zullen de wortels groeien. Zonder node kan een stek geen wortels maken!
Maak een schone snede
Snijd met een scherp, schoon mes ongeveer 1-2 cm onder de node. Snijd schuin (45°) voor meer oppervlak. Een rafelige snede kan gaan rotten.
Verwijder onderste bladeren
Haal bladeren weg die onder water zouden komen. Bladeren in het water gaan rotten! Laat minimaal 1-2 bladeren aan de bovenkant zitten.
Laat de snede drogen (optioneel)
Bij dikke, vlezig stengels (zoals succulenten) laat je de snijwond 1-24 uur drogen. Dit voorkomt rot. Bij dunne stengels kun je direct in water zetten.
Zet in water of substraat
Plaats de stek in schoon water (node onder water, bladeren erboven) of in vochtig sphagnum mos. Kies een lichte plek zonder direct zonlicht.
Wacht en verzorg
Ververs het water elke 3-4 dagen. Wacht geduldig tot er wortels verschijnen (2-6 weken afhankelijk van de plant). Niet opgeven!
⚠️ Let op: Snijd nooit meer dan 1/3 van de moederplant weg in één keer. De plant heeft bladeren nodig om energie te produceren en te herstellen.
5 Water vs. aarde stekken
Je kunt stekjes op twee manieren laten wortelen. Beide hebben voor- en nadelen:
💧 Water stekken
Voordelen:
- • Je ziet de wortels groeien
- • Makkelijk te monitoren
- • Geen speciale materialen nodig
- • Perfect voor beginners
Nadelen:
- • Wortels moeten wennen aan aarde
- • Water moet regelmatig ververst
- • Risico op algen
Beste voor: Pothos, Philodendron, Monstera, Tradescantia
🌍 Aarde / mos stekken
Voordelen:
- • Geen overgangsperiode nodig
- • Wortels zijn direct "aarde-ready"
- • Minder kans op rot
- • Geschikt voor meer plantensoorten
Nadelen:
- • Je ziet niet wat er gebeurt
- • Vereist meer aandacht voor vocht
- • Moeilijker voor beginners
Beste voor: Succulenten, Begonia, Ficus, Hoya
🔬 Alternatief: Sphagnum mos
Sphagnum mos combineert het beste van beide werelden: het houdt vocht vast als water, maar is luchtig als aarde. Je kunt de wortels zien groeien én ze hoeven niet te wennen aan aarde. Ideaal voor waardevolle of moeilijke stekjes!
6 Verzorging tijdens het wortelen
De verzorging van je stekje bepaalt het succes. Let op deze factoren:
Water
- • Ververs elke 3-4 dagen
- • Gebruik kamertemperatuur water
- • Kraanwater is prima in NL
- • Node onder water, bladeren erboven
Licht
- • Helder, indirect licht
- • Geen direct zonlicht (verbranding!)
- • Noord- of oostraam ideaal
- • Groeilamp in de winter
Temperatuur
- • Ideaal: 18-24°C
- • Warmte = snellere groei
- • Vermijd koude tocht
- • Niet boven radiator
Luchtvochtigheid
- • Ideaal: 60-80%
- • Plastic zakje als mini-kas
- • Stekjes groeperen
- • Extra opletten in de winter
🌟 Gouden regel: Geduld is de belangrijkste factor. Sommige planten wortelen in een week, andere hebben 2 maanden nodig. Geef niet op!
7 Oppotten: Van water naar aarde
Als je stekje mooie wortels heeft, is het tijd om op te potten. Dit is een kritiek moment!
📏 Wanneer oppotten?
Wacht tot de wortels:
- • Minimaal 5-10 cm lang zijn
- • Er meerdere wortels zijn (niet slechts één)
- • Ze er gezond en wit uitzien
- • Ze beginnen te vertakken
Stappen voor succesvol oppotten:
-
1.
Kies de juiste pot
Niet te groot (max 2 cm groter dan de wortelmassa). Zorg voor drainagegaten!
-
2.
Maak luchtige potgrond
Mix: 70% potgrond + 30% perliet. Voor aroids: voeg orchideeënbast toe.
-
3.
Maak de grond vochtig
Bevochtig de potgrond voordat je plant. Dit voorkomt luchtbellen rond de wortels.
-
4.
Plant voorzichtig
Maak een kuiltje, plaats de wortels erin, en druk de aarde zachtjes aan. Niet te strak!
-
5.
Houd extra vochtig
De eerste 2-3 weken: houd de aarde vochtiger dan normaal. Waterwortels moeten wennen.
-
6.
Verhoog luchtvochtigheid
Zet een plastic zakje over de plant of plaats in een mini-kas. Geleidelijk afbouwen.
💡 Pro tip: Je kunt ook geleidelijk overgaan van water naar aarde. Voeg elke paar dagen een beetje aarde toe aan het water. Zo wennen de wortels langzaam aan hun nieuwe omgeving.
8 Problemen oplossen
Loopt het niet lekker? Hier zijn de meest voorkomende problemen en oplossingen:
😰 Stekje maakt geen wortels
Mogelijke oorzaken:
- • Geen node - Controleer of er een groeipunt aanwezig is
- • Te koud - Verplaats naar warmere plek (20°C+)
- • Te weinig licht - Meer indirect licht geven
- • Oud water - Vaker verversen
- • Geduld - Sommige planten doen er 6-8 weken over
Oplossing: Probeer stekpoeder of wilgenwater om wortelgroei te stimuleren.
🟡 Bladeren worden geel
Mogelijke oorzaken:
- • Te veel direct zonlicht - Verplaats naar schaduw
- • Blad staat in water - Alleen stengel/node onder water
- • Oud/vies water - Direct verversen
- • Normaal proces - Één geel blad kan normaal zijn (energie voor wortels)
Oplossing: Verwijder gele bladeren en optimaliseer de omstandigheden.
🟤 Stengel wordt zacht/bruin (rot)
Dit is stengelrot - handel snel!
- Haal de stek uit het water
- Snijd al het rotte deel weg tot je gezond weefsel ziet
- Laat de snijwond een paar uur drogen
- Zet in vers water in een schoon glaasje
- Optioneel: voeg waterstofperoxide toe (1 tl per glas)
Preventie: Ververs water vaker en zorg voor schoon snijgereedschap.
🌿 Algen in het water
Algen zijn niet direct schadelijk, maar:
- • Ze concurreren om zuurstof
- • Ze wijzen op te veel licht op het water
- • Ze kunnen een slijmerige laag vormen
Oplossing: Gebruik een ondoorzichtig glaasje, ververs vaker, en houd uit direct zonlicht.
😔 Opgepotte stek laat bladeren hangen
Dit is normaal! De plant moet wennen.
- • Waterwortels zijn anders dan aardewortels
- • De overgang kost energie
- • Meestal herstelt de plant binnen 1-2 weken
Help je plant: Houd aarde vochtig, verhoog luchtvochtigheid, vermijd direct zonlicht.
9 Stektips per plantsoort
Elke plant heeft zijn eigen voorkeuren. Hier zijn specifieke tips voor populaire kamerplanten:
Monstera (Deliciosa & Adansonii)
Knip onder een node met luchtwortel voor beste resultaat. Grote bladeren kun je halveren om verdamping te verminderen. Wortelt betrouwbaar in water.
Pothos (Epipremnum)
Perfecte beginners-plant! Knip een rank in stukjes met elk minimaal één blad en node. Wortelt razendsnel en kan permanent in water groeien.
Philodendron
Vergelijkbaar met Monstera. Node + luchtwortel is ideaal. Zeldzame variëteiten (Pink Princess, Gloriosum) beter in sphagnum mos voor controle.
Tradescantia (Zebrina, Nanouk)
Kampioen-stekker! Wortelt binnen een week. Knip stukjes van 10cm, verwijder onderste blaadjes, en zet in water of direct in vochtige aarde.
Pilea Peperomioides
Maakt zelf baby's! Wacht tot de pups 5+ cm zijn en eigen wortels hebben. Snijd voorzichtig los en pot direct op of zet in water.
Hoya
Knip een stengel met 2-3 nodes. Hoya's zijn langzaam maar betrouwbaar. Sphagnum mos werkt beter dan water. Hoge luchtvochtigheid helpt.
Begonia
Kan via stengelstekken OF bladstekken. Bij bladstek: snijd de nerven door en leg plat op vochtige aarde. Hoge luchtvochtigheid is essentieel!
Succulenten & Vetplanten
Laat de snijwond 2-5 dagen drogen tot er een 'korstje' vormt. Leg dan op droge aarde. Pas water geven als er wortels zijn. NOOIT in water stekken!
10 Pro tips voor experts
Klaar om je stekgame naar een hoger niveau te tillen? Hier zijn geavanceerde tips:
🧪 Maak wilgenwater
Wilgentakjes bevatten natuurlijk groeihormoon. Week ze 24-48 uur in water en gebruik dit water voor je stekjes. Gratis stekpoeder!
🔬 Gebruik LECA
LECA (kleikorrels) is ideaal voor moeilijke stekjes. Het biedt zuurstof én vocht. Perfect voor semi-hydro stekken.
📦 Stek-box maken
Gebruik een doorzichtige plastic bak met deksel als mini-kas. Hoge luchtvochtigheid én je kunt de wortels zien. Ideaal voor waardevolle stekjes.
🌡️ Bodemwarmte
Een verwarmingsmat onder je stekjes versnelt wortelgroei enorm. Vooral in de winter een gamechanger. Ideale bodemtemperatuur: 22-25°C.
✂️ Dubbele node-stek
Knip stekjes met 2 nodes. Eén onder water voor wortels, één boven water voor nieuwe groei. Geeft sneller een volle plant.
📅 Timing is alles
Stek in het voorjaar/zomer voor beste resultaten. De plant is dan in groeimodus. Winter-stekjes kunnen maanden doen over wortelen.
🎓 De belangrijkste les
Stekken is een skill die je ontwikkelt door te doen. Je eerste stekjes zullen misschien mislukken - dat is oké! Elke mislukte stek leert je iets nieuws. Blijf experimenteren, wees geduldig, en voor je het weet heb je een jungle vol zelfgekweekte planten. Succes! 🌱